Gastroözofageal reflü, asit nitelikteki mide içeriğinin özofagusa (yemek borusu) retrograd akımı , yani geri kaçışı olarak tarif edilebilir. Batılı ülkelerde gastroözofageal reflü hastalığı %10-30 sıklığındadır. Gastrik reflü yalnızca mide içeriğini değil aynı zamanda yetersiz pilordan geriye kaçabilen duodenal (ince barsaktaki) sıvıyı da içerebilir. Bu yüzden özofageal mukozaya hidroklorik asit, pepsin, safra tuzları ve pankreatik enzimlerden oluşan bir karışım etki eder. Gastroözofageal reflü her zaman bir hastalığı ifade etmez. Normal popülasyonda, reflü veya özofajit şikayeti olmayan insanlarda da aralıklı olarak ve hem dik hem de yatar pozisyonda reflü olabilir. Reflü özofajitin oluşumunda doku direnci, agresif faktörler ve savunma faktörleri olmak üzere üç ana faktör rol oynar.

A. Doku Direnci: Mide içerisini kaplayan çok katlı yassı epitel gastrik sıvıya çok duyarlıdır. Gastrik sıvıya karşı çok az tampon madde salgılaması, hidrojen iyonuna karşı geçirgen olmama özofagusun reflüye karşı direncini oluşturan doku faktörleridir.
B. Agresif Faktörler: Özofageal mukozada harabiyet, reflü materyalinin hem bileşimi hem de miktarı ile yakın ilişkilidir. Özofageal pH değerini 2.0’ın altına düşüren yeterli miktarda asit mukozada proteinlerin denaturasyonuna (çökmesine) neden olur. Özofagus mukozasında pepsin en fazla mukozal harabiyet yapan diğer etkendir. Ayrıca safra tuzları ve pankreatik enzimler de reflü özofajitte diğer etkenlerdir.
C. Savunma Faktörleri: Tükrük, aside karşı tampon olabilen bikarbonat ve antipeptik özellikleri olan sülfatlı polisakkaritlerden zengin olması nedeniyle koruyucu bir etkiye sahiptir.
Normal bireylerde, pozitif karın içi basınç bölgesinden negatif göğüs boşluğuna reflüyü önleyecek bir antireflü mekanizma vardır. Bunlar;
- Kardioözofageal açı
- Diafragmatik sıkıştırıcı valv mekanizması
- Diafragma ile yemek borusu arasındaki ligamentin etkisi
- Gastrik kıvrımların oluşturduğu mukozal rozet
- Özofagusun alt ucundaki basınç
- Alt özofageal sfinkter basıncı
Bir hiatal herni (mide fıtığı) olduğunda tüm bu koruyucu faktörler tamamen ters yönde çalışarak reflüyü önlemek yerine arttırabilirler. Her ne kadar alt özofageal sfinkter fonksiyonu ve basıncının en önemli faktör olduğu ileri sürülse de, normal veya yüksek alt özofageal sfinkter istirahat basınçlarında da reflü oluşumu ve antireflü cerrahi ile reflünün ortadan kaldırılması mekanik faktörlerin de önemli rolü olduğunu düşündürür.

Reflü klinikte kendini göğüs arkasında yanma ve regürjitasyon (mide içeriğinin ağza gelmesi) ile gösterir. Retrosternal yanma yatar pozisyonda artar ve antiasitlerle hemen geçer. Diğer semptomlar arasında intraabdominal basıncı arttıran hareketlerle şikayetlerin artması, sıvı aspirasyonuna bağlı gece öksürüğü ile birlikte ekşi-acı bir içeriğin ağza regürjitasyonu, hem katı hem de sıvı gıdada yutma güçlüğü sayılabilir.

Reflü özofajit, şiddetli reflü sonucu katı gıdalara karşı inatçı yutma güçlüğü sebebi olabilir ve bu durumda ısrarla yemek borusu darlığı aranmalıdır. Azalan beslenme sonucu kilo kaybı, özofajite sekonder özofageal spazm sonucu odinofaji (lokmayı yutarken ağrı duyulması), mukozal defektten kan kaybına bağlı demir eksikliği anemisi ve nadiren masif hemoraji (kanama) görülebilir.
Reflü özofajitte semptomların şiddeti; reflünün hacmi, eşlik ediyorsa hiatal herninin boyutu, reflünün endoskopik veya histolojik şiddetiyle uyumlu olmayabilir. Semptomların şiddeti daha çok destrüktif maddenin özofageal mukoza ile temas süresine bağlıdır.

Reflü hastalığı olanların %50'sinde komplikasyon gelişir. En sık görülenler özofajit, darlık oluşumu, Barret özofagus ve özofagus kısalmasıdır.
Reflü özofajit tanısı; dikkatli bir anamnez ve karakteristik reflü bulgularıyla kolayca konabilir. Uygun tedaviye hızlı yanıt da doğru tanıya götüren diğer bir özelliktir. Buna rağmen, primer özofageal motilite bozuklukları, kardiak, bilier ve gastroduodenal bozuklukların da sık sık reflü özofajit bulgularına benzer semptom vermeleri nedeniyle reflü özofajitle karışabilir. Tanı için kullanılan teknikler şunlardır:
- Fluoroskopili baryum özofagografisi-sineradyografisi
- Endoskopi
- Özofageal mukoza biyopsisi
- Özofageal manometri
- Özofageal pH monitörizasyonu (asit reflü testi ve asit klirens testi)
- Gastroözofageal sintiscan
Bu testler hastaların hepsinde pozitif sonuç vermeyecektir. Tanı için tüm sonuçların bileşimi göz önüne alınmalıdır.

Özetle reflü özofajit; gastrik içeriğin özofagus içine kaçması sonucu yanma, regurjitasyon, göğüs ağrısı ve yutma güçlüğü ile karakterize bir hastalıktır. Alt özofagus sfinkterinin yetersiz olması asit, pepsin ve safranın reflüsüne neden olur. En tipik belirtisi yemekten 30-60 dakika sonra oluşan ve uzanıp yatmakla başlayan veya artan yanma (pirozis)dır. Ayrıca regurjitasyon, tükrük salgısında artış, yutma güçlüğü ve yutma sonucu ağrı duyulması, hematemez, melena ve demir eksikliği anemisi görülebilir.

Reflü özofajit özofagus sfinkter yetmezliğine neden olan hiatus hernisi (fıtık), hamilelik, şişmanlık, tekrarlayan veya devamlı kusmalar ve nazogastrik tüplere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Darlık ve özofajial ülser en sık görülen komplikasyonlardır. Uzun vadede Barrett özofagus dediğimiz yemek borusu alt ucu mukozal değişiklikleri ve düşük olasılıkla da olsa, buradan yemek borusu kanseri gelişmesi riskler arasındadır. Reflü özofajitin sınıflandırmasında iki sistem vardır:

Savary-Miller Sınıflaması:
Grade I: Yalnızca bir uzunlamasına mukoza pilisi üzerinde oval veya lineer tek bir eroziv veya eksüdatif lezyon.

Devamını oku...