Psikolog Handan İrem Doğruer

Obezite gittikçe daha çok rastlanan bir sağlık problemidir. Obezite ile birlikte sıkça görülen sağlık problemleri arasında depresyon yer alır. Bu konuda yapılan araştırmalar sınırlı olmakla birlikte, bunların büyük bir kısmı obezite ve depresyon arasında doğrudan bir ilişkiye işaret etmektedir.

Obezite ve depresyon arasındaki ilişki konusunda dört hipotez vardır. Birinci hipotez obezitenin depresyon riskini arttırdığı üzerinedir. İkinci hipotez depresyonun obezite riskini arttırdığı üzerinedir. Üçüncü hipotez karşılıklı bir ilişkiyi öne sürer; yani obezlerde depresyon riskinde bir artış olduğu, depresyonda olan kişilerde ise obezite riskinde artış olduğu ileri sürülür. Dördüncü hipotez ise obezite ve depresyon arasında hiçbir ilişki olmadığını öne sürer (6). Daha önce yapılmış olan araştırmalarda obezitenin depresyon riskini arttırdığına dair daha çok kanıt bulunmuştur fakat kesin bir sonuca ulaşılamamıştır (6). Bazı araştırmalarda bir ilişki bulunmuşken (7,8) bazı araştırmaların sonucunda hiç bir ilişki bulunamamıştır (3,5). Obezite ve depresyon arasında bir ilişki bulan araştırmaların bazılarında ise erkek ve kadınlar arasında farklılık görüldüğü saptanmıştır(4). Friedman ve Brownell bulgulardaki çeşitliliğe yapılan calışmalarda depresyonun belirlenmiş psikiyatrik tanı kriterlerine uygun tanımlanmamış olmasını ve obezitenin tanımının çeşitliliğinin neden olabileceğini öne sürmüştür. (2)

Obezite ve depresyon arasındaki ilişki klinisyenler, araştırmacılar ve sigorta kurumları için büyük önem taşır. Bu konuda yapılmış olan araştırmalar arasında en ilgi çekici olanlardan biri Richard ve Judith Wurtman’in serotonin salınımının karbonhidrat isteği ile bağlantisini gösteren araştırmalarıdır. Beyindeki serotonin salgılayan nöronları özel kılan, salgıladıkları nörotransmitter sayısının normalde gıda alımıyla kontrol edilmesidir. Karbonhidrat tüketimi, insulin sekresyonu ve plazma triptofan oranı yoluyla serotonin salınımını arttırır (9). Beyin serotonin içeriği aminoasid triptofan plazma seviyelerine bağlıdır (1). Serotonerjik aktivite duygu durumu, iştah ve uyku gibi davranışlarda etkilidir. Protein alımının serotonin salınımında karbonhidrat gibi bir etkisi yoktur.

Pekçok kişi kendini daha iyi hissetmek için börek, çörek, cips ve bunun gibi yağ ve karbonhidrat oranı yüksek atıştırmalıklara yönelir. Bu tarz yiyeceklere olan eğilim birçok kişide kilo alımına yol açar. 90'lı yıllarda Dexfenfluramine ve benzerleri, serotonerjik nöronların aktive edilmesi yoluyla beyindeki serotonin miktarını arttırarak obezite tedavisi için kullanılmıştır (1). Bu tarz serotonerjik ilaçlar kilo vermeyi en az üç yolla sağlar: tokluk hissini hızlandırarak, bazal metabolizma hızını günde ortalama 100 kalori arttırarak, ve karbonhidrat isteğini azaltarak (1). Wurthman insanların karbonhidrat oranı yüksek atıştırmalıkları aç oldukları veya tadını sevdikleri için değil psikofarmakolojik etkileri için yediğini iddia eder. Bu tarz gıdaların kilo alımına yol açmasının asıl nedeni ise karbonhidrat oranı yüksek atıştırmalıkların aynı zamanda yüksek oranda yağ içermesidir. Obezite hastalarında bu ilaçlar geçmişte kullanılmış ve bazı durumlarda olumlu sonuçlar alınabilmiştir. Fakat açık bir şekilde belirtilmelidir ki; hayat tarzı değişimleri, egzersiz,kalori ve yağ oranı düşük diyetlerle sonuç alınması tercih edilmelidir.

Obezite ve depresyon arasındaki ilişki her ne kadar flu ve belirsiz olsa da, duygu durumunun kişinin davranışlarındaki etkisi reddedilemez. Obezite tedavisinde birçok başka etkenin yanı sıra duygu durumu ve karbonhidrat isteği ile serotonin seviyelerinin arasındaki ilişki de dikkate alınmalıdır.

Özgün Makale- www.medicorium.com kaynak gösterilmeden alıntı yapılması durumunda yasal işlem yapılacaktır.

1. Freberg, Laura. "Chapter-4 Psychopharmacology." Discovering Biological Psychology. Boston: Houghton Mifflin, 2006. 100. Print.

2. Friedman MA, Brownell KD. Psychological correlates of obesity: moving to the nedt research generation. Psychol Bull 1995; 117:3-20

3. Hallstrom T, Noppa H. Obesity in women in relation to mental illness, social factors and personality traits. J Psychosom Res 1981;25:75–82.

4. Onyike, C. U. "Is Obesity Associated with Major Depression? Results from the Third National Health and Nutrition Examination Survey." American Journal of Epidemiology 158.12 (2003): 1139-147. Web.

5. Palinkas LA, Wingard DL, Barrett-Connor E. Depressive symptoms in overweight and obese older adults: a test of the “jolly fat” hypothesis. J Psychosom Res 1996;40:59–66.)

6. Roberts, R. E., S. Deleger, W. J. Strawbridge, and G. A. Kaplan. "Prospective Association between Obesity and Depression: Evidence from the Alameda County Study." International Journal of Obesity 27.4 (2003): 514-21. Web.

7. Roberts RE, Kaplan GA, Shema SJ, et al. Are the obese at greater risk for depression? Am J Epidemiol 2000;152:163–70.

8. Roberts RE, Strawbridge WJ, Deleger S, et al. Are the fat more jolly? Ann Behav Med 2002;24:169–80.

9. Wurtman, Richard J., and Judith J. Wurtman. "Brain Serotonin, Carbohydrate-Craving, Obesity and Depression." Obesity Research 3.S4 (1995): 477S-80S. Web.

 

 
Ad * :    
Soyad * :    
Email :    
Yorum :