Mide Ülseri Hakkında Bilmek İstedikleriniz

Peptik Ülser Hakkında Bilmek İstedikleriniz

Peptik ülser (ulcus), sindirim sisteminin herhangi bir bölgesinde ortaya çıkabilen, çoğunlukla aside bağlı olan, ağrılı ve 0.5 cm’den büyük mukozal erozyonlara verilen addır. Midede olursa mide ülseri ya da gastrik ulcus, onikiparmak barsağında olursa duodenal ulcus adı verilir. Sıklıkla görüldüğü bu iki bölgenin dışında yemek borusu ve kalınbarsaklarda da ülserler görülebilir. Ancak genelde peptik ulcus ya da ülser dendiğinde akla gelen bu iki yerleşimdir.

Ülserlerin % 70-90’ı midenin asidik ortamında yaşayan, helezon şeklinde bir bakteri olan Helicobacter pylori ile ilişkilidir. Ancak bu vakaların sadece % 40’ı doktora başvurmaktadır. Genel inanışın aksine, ülserlerin çoğunluğu midede değil, onikiparmak barsağında yerleşir. Mide ülserlerinin % 4 kadarı kötü huylu tümörlerle ilişkilidir, o nedenle mutlaka çok sayıda biopsi alınarak kanser ekarte edilmelidir. Onikiparmak barsağı ülserleri ise genelde iyi huyludur.

Ülserin Belirtileri Nelerdir?

-Karın ağrısı: En sık görülen belirtidir. Klasik olarak göbek üzerindedir ve mide ülserinde yemeklerden yaklaşık 3 saat sonra başlar. Duodenal ülserlerde ağrı yemekle azalırken, mide ülserlerinde şiddetlenir.

-Şişkinlik ve gaz

-Ağza ekşi su gelmesi

-Bulantı ve istemli kusma

-İştah ve kilo kaybı

-Hematemez (kan kusma): Bu durum doğrudan kanayan bir mide ülserinden veya şiddetli kusmaya bağlı yemek borusunda oluşan hasardan olabilir.

-Melena : Hemoglobinin sindirilmesine bağlı olarak büyük abdestte zift ya da vişne çürüğü renginde, kötü kokulu kan çıkarılması.

-Nadiren de olsa mide veya onikiparmak barsağı delinmesi ve buna bağlı akut peritonit denilen karın iltihabı. Bu durum şiddetli ağrıya yol açar ve acil ameliyat gerektirir.

Ülserlerle bağlantılı olduğu saptanan ilaçlar NSAID (nonsteroidal antienflamatuar, veya kısaca antiromatizmal ağrı kesiciler) ve deksametazon ve prednizolon gibi glukokortikoidlerdir.

45 yaşın üzerinde ve 2 haftadan uzun süredir şikayetleri olan tüm hastalarda peptik ülseri ekarte etmek için mutlaka endoskopi yapılmalıdır.

Peptik Ülserlerin Komplikasyonları Nelerdir?

-Gastrointestinal kanama: En sık görülen komplikasyondur. Ani ve fazla miktarda olursa yaşamı tehdit edebilir. Ülserin tabandaki kan damarlarını aşındırması ile oluşur.

-Perforasyon (delinme): Çok ciddi sorunlara yol açan bir komplikasyondur. Mide ya da barsak duvarının ülser tarafından erozyone edilerek delinmesi mide içeriğinin karın boşluğuna dökülmesine neden olur. Bu içerik hem asid içeriği nedeniyle periton için aşırı tahrişkardır, hem de zamanında müdahale edilmezse ciddi karın içi enfeksiyonlara neden olur. Mide-onikiparmak barsağı ön yüzünde oluşan delinmeler kimyasal ve bakteriyel peritonite yol açarken, arka duvardan olan delinmeler sırta yayılan ağrıyla karakterize pankreatite neden olur.

-Penetrasyon: Ülserin arka duvarda olduğu durumlarda karaciğer ve pankreas gibi organlara açılması durumudur.

-Pylor stenozu: İyileşme dokusunun büzüşmesine bağlı olarak mide çıkışının daralması durumu olup, şiddetli kusmalara neden olur.

Peptik Ülserin Nedenleri Nelerdir?

-Mide ülserlerinin % 60, duodenal ülserlerin % 90’ında bulunan Helicobacter pylori’ye bağlı antral mukozanın kronik inflamasyonu en önemli etkendir. İmmun sistem, antibiotik desteği olmadıkça bu enfeksiyonu temizleyememektedir. Bakteri mideden gastrin salgılanmasının düzenlenmesinde bir defekte yo laçacak şekilde kronik aktif gastrite (Tip B) yol açar. Gastrin mide pariethal hücrelerinden asid salgılanmasını uyarır, asidin artışı da mukozada aşınmayı başlatır.

Diğer önemli faktör NSAID denilen ilaçlardır. Mide mukozası kendini bir mukus tabakası ile mide asidinden korumaktadır. NSAID ilaçlar bu mukus tabakası oluşumunda rol oynayan maddeleri baskılarlar. Böylece ülser oluşumuna zemin yaratılır. Gelişmiş ülkelerde Helicobacter kökenli ülserasyonlar ilaç tedavileri sayesinde azalırken, nüfusun yaşlanması ve artan eklem problemlerine paralel olarak NSAID ilişkili ülserler giderek artmaktadır.

Yaşam koşullarının düzelmesi ve belki de H.pylori enfeksiyon sıklığının azalmasına paralel olarak son 30 yılda duodenal ülser sıklıkları anlamlı şekilde azalmıştır. Mide ülserlerinde ise hafif bir artış görülmüştür.

Bazı çalışmalarda sigara içimi ile ülser arasında bağlantılar bulunmuştur. Diyet, kan grubu, alkol alımı gibi bazı faktörlerinde etkili olabileceği, ancak bunların bir yandan H.pylori enfeksiyonuyla birlikte olursa etkinin güçlendiği de bildirilmektedir. Nadir görülen ve gastrin salgılayan tümörler olan gastrinomalar da çok sayıda ve güç iyileşen ülserlere yol açarlar. Bu durum Zollinger-Ellison Sendromu olarak adlandırılır.

Araştırmacılar stresin de olası bir faktör olduğunu bildirmiştir. Psikolojik stresin peptik ülser oluşumunu tetikleyebileceğini gösteren bulgular vardır. Yanık ve kafa travması durumlarında veya solunum cihazına bağlanan hastalarda peptik ülserler görülmesi bunu desteklemektedir. Helicobacter asidik ortamı sevmektedir ve stres te mide asidini arttırarak enfeksiyonu alevlendirmektedir.

Mide Ülseri Tanısı Nasıl Konur?

Endoskopi: Peptik ülserden şüphelenilen hastalara üst sindirim sistemini inceleyecek bir özofago-gastro-duodenoskopi yapılmalıdır. Böylece direk görerek ülserin varlığı, yeri ve ağırlığı değerlendirilebilir. Gerekirse patolojik inceleme için biopsiler de alınabilir.

Helicobacter pylori varlığı çeşitli testlerle kanıtlanabilir. Üre nefes testi endoskopi gerektirmeyen noninvaziv bir testtir. Endoskopide alınan biopsinin direk kültürü zor ve pahalı bir yöntemdir. Üreaz aktivitesini direk saptayan rapid testlerle 24 saat içinde sonuç alınabilir. Kanda antikor seviyelerinin ölçülmesi de endoskopi gerektirmeyen bir metoddur. Dışkıdan entijen testi de kullanılabilen bir yöntemdir. Ancak yine de, endoskopi olmaksızın eradikasyon tedavisi verilmesi konusu tartışmalıdır. Ayrıca kötü huylu tümör olasılığı da akıldan çıkarılmamalıdır. Bu özellikle midenin büyük kurvatur tarafında yerleşen ülserlerde ve kronik H.pylori enfeksiyonu varlığında geçerlidir.

Peptik ülser delinirse sindirim sistemi dışında hava çıkacağından, direk filmlerde serbest hava görülür. Bu nedenle, çekilen bir ayakta direk karın grafisinde diafragma altında serbest hava görülmesi doğrudan delinme tanısı koydurur.

Peptik Ülser Tedavisi Nasıldır?

Ülsere benzer şikayetleri olan genç hastalar sıklıkla gastroskopi uygulanmadan, antasit veya H2 antagonisti ilaçlarla tedavi edilmektedir. NSAID ilaç kullanan hastalara peptik ülsere karşı koruyucu olarak Misoprostol gibi prostoglandin analogları verilmelidir.

H.pylori enfeksiyonu saptandığında en etkili tedavi ikili antibiotik tedavisi kombinasyonudur. Bu tedaviye asid salgısını azaltacak bir PPI grubu ilaç da eklenmelidir. Bazen mide mukozasını kaplayan Bizmut içeren ilaçlar da iyileşmeyi hızlandırmak amacıyla eklenebilir. H.pylori yoksa, sadece uzun süreli yüksek doz PPI kullanılabilir.

H.pylorinin temizlenmesi belirtileri ortadan kaldırır ve ülserin iyileşmesini sağlar. Enfeksiyon nüksedebilir ve tedavinin tekrarlanması gerekebilir. PPI ilaçların yaygın kullanılmaya başlandığı 1990’lardan itibaren yüksek selektif vagotomi, pyloroplasti gibi ülser ameliyatları yok denecek kadar azalmıştır. Ameliyat hemen hemen sadece komplikasyonlar oluştuğunda tercih edilmektedir.

Kaynaklar:

 "GI Consult: Perforated Peptic Ulcer". Retrieved 2007-08-26.

 Cullen DJ, Hawkey GM, Greenwood DC, et al. (1997). "Peptic ulcer bleeding in the elderly: relative roles of Helicobacter pylori and non-steroidal anti-inflammatory drugs". Gut 41 (4): 459–62. PMID 9391242. PMC 1891536.

 "Peptic Ulcer: Peptic Disorders: Merck Manual Home Edition". Retrieved 2007-10-10.

 Johannessen T. "Peptic ulcer disease". Pasienthandboka.

 Kato, Ikuko; Abraham M. Y. Nomura, Grant N. Stemmermann and Po-Huang Chyou (1992). "A Prospective Study of Gastric and Duodenal Ulcer and Its Relation to Smoking, Alcohol, and Diet". American Journal of Epidemiology 135 (5): 521-530. PMID 1570818. Retrieved 2010-03-18.

 a b Salih, Barik; M Fatih Abasiyanik, Nizamettin Bayyurt, Ersan Sander (June 2007). "H pylori infection and other risk factors associated with peptic ulcers in Turkish patients: A retrospective study". World Journal of Gastroenterology 13 (23): 3245-3248. PMID 17589905.

 Martin, U.S.A.F.M.C. (Major), David F.; Captain Elizabeth Montgomery, U.S.A. M.C., Arthus S, Dobek, Ph.D., Geoffrey A, Patrissi, M.A., Colonel David A, Peura, U.S.A. M.C., F.A.C.G. (28 Jun 2008). "Campylobacter pylori, NSAIDS, and Smoking: Risk Factors for Peptic Ulcer Disease". American Journal of Gastroenterology 84 (10): 1268-1272. PMID 2801677 doi:10.1111/j.1572-0241.1989.tb06166.x. Retrieved 2010-03-18.

 Kurata Ph.D.,M.P.H., John H.; Nogawa, Aki N. M.S. (Jan 1997). "Meta-analysis of Risk Factors for Peptic Ulcer: Nonsteroidal Antiinflammatory Drugs, Helicobacter pylori, and Smoking". Journal of Clinical Gastroenterology 24 (1): 2-17. PMID 9013343. Retrieved 2010-03-18.

 For nearly 100 years, scientists and doctors thought that ulcers were caused by stress, spicy food, and alcohol. Treatment involved bed rest and a bland diet. Later, researchers added stomach acid to the list of causes and began treating ulcers with antacids. National Digestive Diseases Information Clearinghouse

 A, Sonnenberg; Müller-Lissner SA, Vogel E, Schmid P, Gonvers JJ, Peter P, Strohmeyer G, Blum AL (1981). "Predictors of duodenal ulcer healing and relapse.". Journal of Gastroenterology 81 (6): 1061-1067. PMID 7026344. Retrieved 2010-03-18.

 Kim YH, Lee JH, Lee SS, et al. (2002). "Long-term stress and Helicobacter pylori infection independently induce gastric mucosal lesions in C57BL/6 mice". Scand. J. Gastroenterol. 37 (11): 1259–64. doi:10.1080/003655202761020515. PMID 12465722.

 Wachirawat W, Hanucharurnkul S, Suriyawongpaisal P, et al. (2003). "Stress, but not Helicobacter pylori, is associated with peptic ulcer disease in a Thai population". J Med Assoc Thai 86 (7): 672–85. PMID 12948263.

 "ATLAS OF PATHOLOGY". Retrieved 2007-08-26.

 "WHO Disease and injury country estimates". World Health Organization. 2009. Retrieved Nov. 11, 2009.

 Snowden FM (October 2008). "Emerging and reemerging diseases: a historical perspective". Immunol. Rev. 225: 9–26. doi:10.1111/j.1600-065X.2008.00677.x. PMID 18837773.

 Marshall B.J., ed. (2002), "Helicobacter Pioneers: Firsthand accounts from the scientists who discovered helicobacters, 1892–1982", ISBN 0-86793-035-7. Basil Rigas, Efstathios D. Papavasassiliou. John Lykoudis. The general practitioner in Greece who in 1958 discovered the etiology of, and a treatment for, peptic ulcer disease.

 Marshall B.J. (1983). "Unidentified curved bacillus on gastric epithelium in active chronic gastritis". Lancet 1 (8336): 1273–5. PMID 6134060.

 Marshall B.J., Warren J.R. (1984). "Unidentified curved bacilli in the stomach patients with gastritis and peptic ulceration". Lancet 1 (8390): 1311–5. doi:10.1016/S0140-6736(84)91816-6. PMID 6145023.

 Van Der Weyden MB, Armstrong RM, Gregory AT (2005). "The 2005 Nobel Prize in physiology or medicine". Med. J. Aust. 183 (11–12): 612–4. PMID 16336147.

 Ulcer, Diagnosis and Treatment - CDC Bacterial, Mycotic Diseases

 Medicine for Nurses (Toohey, 1974)

 Huwez FU, Thirlwell D, Cockayne A, Ala'Aldeen DA (December 1998). "Mastic gum kills Helicobacter pylori [Letter to the editor, not a peer-reviewed scientific article"]. N. Engl. J. Med. 339 (26): 1946. PMID 9874617. Retrieved 2008-09-06. See also their corrections in the next volume.

 Loughlin MF, Ala'Aldeen DA, Jenks PJ (February 2003). "Monotherapy with mastic does not eradicate Helicobacter pylori infection from mice". J. Antimicrob. Chemother. 51 (2): 367–71. doi:10.1093/jac/dkg057. PMID 12562704.

 Bebb JR, Bailey-Flitter N, Ala'Aldeen D, Atherton JC (September 2003). "Mastic gum has no effect on Helicobacter pylori load in vivo". J. Antimicrob. Chemother. 52 (3): 522–3. doi:10.1093/jac/dkg366. PMID 12888582.